ابو تمام مردى گندمگون و بلندبالا و فصيح و شيرين‌گفتار و اندكى لكنت و تمتمه در زبانش بود « 1 » . ابو تمام در سال 231 هجرى و يا در ماه ذيقعده و يا در ماه جمادى الاولى سال 228 و يا 229 و يا در ماه محرم سال 232 هجرى در موصل درگذشته است . ابن خلكان گويد ، قبر او را در موصل در بيرون ميدان كنار خندق ديدم و عامه مردم مىگفتند اين ، قبر تمام است . جيدور بفتح جيم و سكون يا از توابع دمشق و مجاور با جولان است و طائى منسوب به طى است كه يكى از قبيله‌هاى معروف عرب مىباشد و اين كلمه و نسبت ، بر خلاف قاعده است و صحيح آن است كه بگويند ، طىء ، در عين حال باب نسبت از ابواب محتمل التغيير است . چنان‌كه در نسبت به دهر ، دهرى و در نسبت به سهل به ضم سين سهلى ، مىگويند . پايان گفته صاحب مختصر . كتاب حماسهء او ديوان معروفى است كه من نسخه‌هاى كهنى از آن را در اصفهان و نجف و اردبيل و مشهد رضا عليه السّلام و قسطنطنيه و ديگر شهرها ديده‌ام و گروهى از ادبا از جمله ، ابو زكريا خطيب تبريزى ، آن را در ضمن دو مجلد شرح كرده است و من شرح او را كه متضمن خط خطيب و نسخه بسيار كهنى بوده در تبريز ديده‌ام « 2 » .

--> ( 1 ) - تمتمه : به فتح هر دو تاء به كسى مىگويند كه ، حرف تا را مفتوح بگويد و آن را تكرار كند و به همين علت هم به لقب تمام معروف بوده و يا لكنتى در زبان داشته چنان‌كه شاعرى دربارهء او گفته : يا نبى اللّه فى الشعر و يا عيسى بن مريم * أنت من اشعر خلق اللّه ما لم تتكلم - م . ( 2 ) - كشف الظنون مىنويسد : علت گردآورى ديوان حماسه آن بوده كه ، ابو تمام به خراسان رفت و عبد اللّه بن طاهر را ستايش كرد جايزه گرفت و عازم عراق شد در مسير خود به همدان رسيد ابو الوفا بن سلمه ، وجودش را مغتنم شمرده ، او را به خانه خود وارد كرد و به اكرام او پرداخت . در يكى از روزها برف شديدى باريد چنان‌كه راه‌ها مسدود گرديد . ابو تمام از اين پيش‌آمد غمنده شد از طرف ديگر ابو الوفا خرسند گرديد و كتابخانه خود را